Over de innerlijke ruimte van bewuste reflectie




De ruimte

Reflectie wijst hier op een herkenning van iets in de realiteit, dat door die reflectie kan waargenomen worden als daadwerkelijk plaatsgrijpend in de realiteit.

Een simpel voorbeeld is wanneer men waarneemt dat iemand een appel neemt. Ook om dit te kunnen waarnemen is reflectie nodig. Zonder reflectie zouden het slechts beelden zijn. En geluiden zijn. Om te kunnen waarnemen dat er een appel genomen wordt door iemand, dient men te kunnen herkennen dat er een persoon is, een appel is, wat nemen is. En dat die appel is genomen door die persoon.

Het zou kunnen dat men die reflectie onbewust kan maken. Vast wel. Maar het zal mogelijk interessanter zijn om over de reflectie te spreken die men bewust waarneemt.

Het kan natuurlijk wel zijn dat men reflecteert over de omgeving of over zichzelf (deel van de omgeving) maar waarbij dat reflecteren uiteindelijk leidt tot een opvatting die niet correct is. Men maakt bijvoorbeeld een opvatting over iemand anders, maar waarbij die opvatting eigenlijk een misvatting is van die persoon.

Men heeft dan wel bewustzijn en men heeft dan wel gereflecteerd. Maar wat er dan niet is, is het begrijpen van die persoon. Is het begrijpen van dat deel van de realiteit. Dus dan heeft die reflectie niet geresulteerd in een bewuste waarneming van de realiteit. Wanneer ik hier over reflectie zal spreken, zal ik hiermee wel bedoelen: een bewuste waarneming van de realiteit, als mogelijk gemaakt door reflectie.

Daarom nog niet, een volledige warneming. Men kan correct waarnemen dat iemand een appel neemt, maar daarvoor hoeft men niet exact waargenomen te hebben hoe die appel is genomen.

En laat ons de vraag dan stellen: Kan de mens de realiteit of de omgeving of zichzelf volledig vatten?

Ik stel dat het onmogelijk is. Wat er plaatsgrijpt, zowel in de omgeving als in zichzelf, komt voort uit een tal van gebeurtenissen. Waarbij waarom die gebeurtenissen en hoe die gebeurtenissen plaatsgrijpen, zelf uitgelokt of benvloedt is, door andere gebeurtenissen. Er is dus een netwerk van interacties, in de omgeving. In zichzelf. En niet alleen dat, dit netwerk zelf verandert ook nog is doorheen de tijd relatief tot hoe dat netwerk reeds was. En zon netwerk is dan ook nog is, geen mooi af te zonderen geheel.

Men zou haast kunnen stellen dat heel de wereld n groot netwerk van gebeurtenissen vormt.

De omgeving en de personen erin, maken daar deel van uit. Hoe zou men dan de omgeving of zichzelf volkomen kunnen vatten?

Ik stel dat het veel te omvattend is om volkomen te kunnen vatten.

Hoeveel dat te vatten is, door iemand, is denk ik veel te beperkt, ook al kan dat opvattingsvermogen mogelijk uitbreiden. Bijvoorbeeld door bewust of onbewust gebruik te maken van begrip dat men reeds heeft.

Als men bijvoorbeeld al kennis heeft over hoe een appeltaart te maken, dan kan men mogelijk van die kennis gebruik maken opdat het bewust waarnemen van hoe een appeltaart gebakken wordt, minder vereisend is.

Zodat er mogelijk meer ruimte overblijft voor reflecties die niet gaan over hoe de taart gebakken wordt.

Of zodat men meer details kan waarnemen over hoe de taart uiteindelijk gebakken wordt.

Het voorbeeld doet mogelijk weinig eer aan het belang van datgene waar we eigenlijk over aan het spreken zijn.

Namelijk over hoe men reflecteert.

Als men bijvoorbeeld in gaat zoomen op details, en om dit mogelijk te maken, andere aspecten van de omgeving, negeert, dan kijkt men met een diepte.

Een diepte die zich manifesteert doordat een stuk van het netwerk van gebeurtenissen in groter detail wordt waargenomen, door de reflecties erover.

Als men de omgeving of zichzelf, als een zee van gebeurtenissen in interactie bekijkt.

Dan kan men gaan kijken, naar n golf, in detail.

Maar men kan ook holistisch gaan kijken, meer trachten, de hele zee, weliswaar in minder detail, waar te nemen. Er is dan, zouden we kunnen stellen, minder diepte, maar meer breedte.

Men kan ook nog correcte reflecties over hoe de zee veranderd, doorheen een ruimere periode van tijd. En dit zouden we dan weer kunnen noemen, reflecties maken over een grotere lengte.

En we spreken hier over correcte reflectie. Aldus, hoe men waarneemt, gaat hier over hoe men de realiteit waarneemt.


De mens staat tot zijn zelfreflectie. Zijn zelfreflectie staat tot de mens.

Een ander belangrijk punt, is dat men kan reflecteren over zichzelf. Zelfreflectie.

Men kan zichzelf, deels dan toch, waarnemen. In diepte. In breedte. En in lengte.

En hier ligt nog een ander belangrijk inzicht, dat de mens, laat ons zeggen, een entiteit is die reflecterend en zelfreflecterend is. En dat die reflectie en zelfreflectie zelf, deels maakt, hoe men, vanuit die reflecties die men heeft gemaakt, zal zijn.

Aldus, betreffende zelfreflectie. De mens staat tot zijn eigen zelfreflectie. En de eigen zelfreflectie staat tot de mens.

En die zelfreflectie is een deel van hoe men werkelijk is. In het bewustzijn. En waarschijnlijk ook nog in intutie. En in het onbewuste. En sommige van die opvattingen over zichzelf, zijn mogelijk misvattingen. Maar laat ons deze even negeren.

Wat de mens dus, in enige mate kan, is zichzelf transfereren, naar die mentale omgeving. Via zelfreflectie.

Het voornaamste wat ik hier mee wil zeggen is, is dat de mens aan reflectie en zelfreflectie doet en kan doen. En dat dit deels maakt hoe de mens is.

Ik zeg dat erbij omdat dit facet van de mens vaak niet herkend lijkt te zijn. Vaak wordt de mens benaderd als een wezen met die en die eigenschap, zoals blijkt in de samenleving. Zoals blijkt uit wetenschappelijk onderzoek.

En de mens kan inderdaad daadwerkelijk zo zijn, maar het feit dat er reflectie en zelfreflectie kan zijn, in de mens, maakt dat de mens, reflecterend over zichzelf, kan reageren en handelen, op hoe men is.

Wat de mens in staat stelt om te veranderen. Meer nog, dat dit plaatsgrijpt is evident, want het gebeurt continu, in het individu en doorheen de samenleving, doorheen de tijd. En ik heb het hier dan wel degelijk over verandering door reflectie.

Aldus, enig ongeloof of koppigheid, in zichzelf, naar anderen of naar de mens toe, verdient mogelijk enige nuancering. Want het verdict van vandaag, verkregen uit reflectie, is mogelijk het zelfbesef van morgen.. of overmorgen.

 

Copyright © Dries De Clercq All rights reserved.